Spanningsval berekenen (IEC 60364)
Bereken de spanningsval van een koperen kabel in volt en %, de spanning bij de belasting en de kleinste doorsnede die binnen je limiet blijft. Met de methode van IEC 60364-5-52 bijlage G, dezelfde als in de Cable Calc-app.
Koperen geleiders, ρ₁ = 0,0225 Ω·mm²/m (1,25 × ρ bij 20 °C) en λ = 0,08 mΩ/m, zoals in bijlage G. Voer bij driefase de spanning tussen de fasen in (bijv. 400 V); het % is ten opzichte van de fasespanning. Alleen ter indicatie: controleer de norm, de gegevens van de kabelfabrikant en de nationale voorschriften. Spanningsval is maar één controle: de kabel moet na de correctiefactoren ook de stroom kunnen voeren.
Aanbevolen limieten (IEC 60364-5-52, tabel G.52.1)
| Voeding | Verlichting | Overig gebruik |
|---|---|---|
| A: rechtstreeks gevoed uit het openbare laagspanningsnet | 3 % | 5 % |
| B: eigen laagspanningsvoeding (eigen transformator of aggregaat) | 6 % | 8 % |
Nationale voorschriften (zoals NEN 1010) kunnen strengere waarden geven; controleer altijd de regels in je land.
Rekenvoorbeeld
Een eenfase groep van 230 V voert 16 A over 30 m koperen kabel van 2,5 mm² bij cos φ = 0,95: ΔU = 2 × (0,0225 × 30 / 2,5 × 0,95 + 0,00008 × 30 × 0,31) × 16 ≈ 8,2 V, dus 3,6 % van 230 V. Dat is boven de limiet van 3 % voor verlichting; de volgende doorsnede, 4 mm², brengt het terug naar ongeveer 5,2 V (2,2 %).
Vragen
Hoe bereken je de spanningsval?
IEC 60364-5-52 bijlage G gebruikt ΔU = b × (ρ₁ × L / S × cos φ + λ × L × sin φ) × IB, waarbij b = 1 voor driefase en 2 voor eenfase, ρ₁ de soortelijke weerstand in bedrijf (0,0225 Ω·mm²/m voor koper), L de lengte in meters, S de doorsnede in mm², λ de reactantie (0,08 mΩ/m) en IB de ontwerpstroom. Het percentage is ΔU gedeeld door de fasespanning.
Hoeveel spanningsval is toegestaan?
IEC 60364-5-52 tabel G.52.1 adviseert 3 % voor verlichting en 5 % voor overig gebruik als de installatie rechtstreeks uit het openbare laagspanningsnet wordt gevoed, en 6 % / 8 % bij een eigen laagspanningsvoeding. Nationale regels kunnen strenger zijn, dus controleer de jouwe.
Waarom is de spanningsval bij driefase lager dan bij eenfase?
In een symmetrisch belaste driefase groep loopt er geen stroom terug via de nul, dus telt de spanningsval voor één geleider (b = 1) in plaats van heen en terug (b = 2), en wordt die vergeleken met de fasespanning.
Is deze calculator geschikt voor AWG-kabels?
Nee. Hij gebruikt metrische doorsneden in mm² en IEC-waarden. Gebruik voor Noord-Amerikaanse installaties de NEC-methode en AWG-maten.